Van 28 mei tot en met 7 juni presenteert ZID Theater de negende editie van het ExploreZ Festival in Nederland. Een festival waarin nieuwe makers, urgente verhalen en artistieke experimenten samenkomen.
Enkele maanden geleden kozen we het thema Noodzaak als Kompas en tegelijkertijd ontstond het idee voor onze nieuwe voorstelling In Brand, het afsluitende deel van een trilogie na Water en Zuurstof.
Toen konden we nog niet voorzien hoe de wereld er vandaag uit zou zien. En eerlijk gezegd: we weten ook niet hoe die eruit zal zien op de dag van de première, op 28 mei in Podium Mozaïek. Wat we wel weten, is dat onze wereld in beweging is — en soms zelfs in brand lijkt te staan.
De thema voor ExploreZ 2026 is onder andere geïnspireerd door Albert Camus en zijn toespraak bij het ontvangen van de Nobelprijs voor Literatuur in 1957. In Create Dangerously: The Power and Responsibility of the Artist stelt hij een vraag die nog altijd resoneert: Wat is de rol van kunst in tijden van crisis, en wat betekent artistieke vrijheid werkelijk?
Dat zijn grote vragen. Maar de antwoorden mogen klein zijn, persoonlijk, tegenstrijdig — afhankelijk van de maker, diens blik en verbondenheid met de realiteit.
We zoeken naar verschillende perspectieven en artistieke vormen om de noodzaak van kunst en creatieve vrijheid voor dit moment te onderzoeken. Van de voorstelling In Brand, waarin de vraag centraal staat welke menselijke waarden we niet mogen verliezen wanneer alles wankelt, tot Fade Out van Issam Zemmouri, waarin hij als danser en choreograaf een ingrijpende ervaring omgezet in recht op eigen keuzes.
In de voorstelling Heritage van DAH Theater uit Belgrado, Servië, dat de erfenis van generaties vrouwen bevraagt en doorbreekt, tot de presentatie van het Italiaanse gezelschap Perypezye Urbane uit Milaan,waarin kunstenaars de mogelijkheden van AI binnen de podiumkunsten onderzoeken.
En op het platform voor nieuw talent Explodium delen jonge makers op buitenlocaties Tolhuistuin en Erasmuspark, hun werk en hun motivatie met een breed en onverwacht publiek.
Wat drijft ons om te maken?
Wat verbindt ons — als kunstenaars en als mensen — op dit moment?
We nodigen iedereen uit om ExploreZ 2026 te ervaren als een ontdekkingsreis. Een plek voor ontmoeting, uitwisseling en misschien zelfs interventie.
Zoals Camus het verwoordde: kunst heeft de kracht om op eigen wijze zichtbaar te maken wat ons allemaal raakt.
En dit is nog maar het begin. In het najaar reist ExploreZ On Tour naar onder andere Haarlem, Den Bosch en Den Haag.
Het ExploreZ festival wordt pas compleet in de ontmoeting met jullie, bezoekers. Met iedereen die nieuwsgierig is, die wil kijken, luisteren, reageren en delen.
Welkom!
Karolina Spaić, directeur en artistiek leider